Qulaqcıqların fibrilyasiyası zamanı aritmiya əleyhinə preparatın seçilməsi alqoritmi
QF olan pasiyentlərin müalicəsinin məqsədləri
QF olan pasiyentlərdə ürək yığılmalarının tezliyinə və ritminə təsir metodunun seçilməsi strategiyası
ÜYT-yə nəzarət
β-adrenoblokatorlar (II sinif AƏP) və ya verapamil (IV sinif AƏP) əsasən ÜYT-yə nəzarət
strategiyasının həyata keçirilməsinə yönəlmişdir.
Ritmə nəzarət
Etasizin, propafenon, lappakonitin (IC sinif AƏP) – sotalol və amiodaron
(III sinif AƏP, bəzi hallardaβ-adrenoblokatorlar və verapamillə birlikdə).
QF olan pasiyentlər üçün sinus ritminin bərpası və qorunub saxlanması müalicənin ayrılmaz tərkib hissəsidir!
Ritmə nəzarət ümumi ölüm riskini müstəqil şəkildə azaltmışdır
Tezliyə nəzarət, %
Ritmə nəzarət, %
Trombo-embolik hadisələr
5,3
Ritmə
nəzarət, %
nəzarət, %
2,4
Tezliyə
nəzarət, %
nəzarət, %
5,3
2,4
Ürək-damar səbəblərindən ölüm
3,9
Ritmə
nəzarət, %
nəzarət, %
1,7
Tezliyə
nəzarət, %
nəzarət, %
3,9
1,7
Hər hansı səbəbdən ölüm
9,8
Ritmə
nəzarət, %
nəzarət, %
2,5
Tezliyə
nəzarət, %
nəzarət, %
9,8
2,5
Purmah Y., Proietti M., ´Laroche C. et al., on behalf of the EORP-AF. General Pilot Registry Investigators. Rate vs. Rhythm control and adverse outcomes among European patients with atrial fibrillation. 2017. EP Europace, Volume 20, Issue 2, February 2018, Pages 243–252. doi:10.1093/europace/euw421.
Diqqət! Preparatların seçimi pasiyentdə üzvi patologiyanın mövcud olub-olmamasından asılıdır.
Üzvi patologiya mövcud olmadıqda: IC sinifli AƏP (məsələn, etasizin).
AƏP-nin təyin olunması zamanı nəzərə alınmalı olan ürəyin üzvi dəyişiklikləri:
- güclü təzahür edən ürək çatışmazlığı əlamətləri;
- SM AF-nin 40%-dən az olması;
- ÜİX-nin kəskin formaları və ya keçirilmiş miokard infarktı;
- sol mədəciyin 1,4 sm-dən artıq hipertrofiyası (SMH).
Aşağıdakılar 1C sinifli AƏP-nin təyin edilməsi üçün əks-göstəriş deyil:
1C sinifli AƏP-nin təyin edilməsi üçün əks-göstərişlər:
- ÜİX-nin kəskin formaları və ya keçirilmiş miokard infarktı;
- sol mədəcikdə çapığın və ya fibroz dəyişikliklərin olması (stenozun (stenozların) uğurlu revaskulyarizasiyasından sonrakı vəziyyət əks-göstəriş deyil);
- SM AF 40%-dən az olması ilə birlikdə ürək çatışmazlığı;
- mədəciklərarası çəpərin hipertrofiyası.
Simptomsuz QF
ƏGƏR MÜALİCƏ BARƏDƏ QƏRAR QƏBUL EDİLİBSƏ:
Gənc pasiyent
- Ritmin bərpası.
60 yaşdan yuxarı pasiyent
- Normosistoliyanın təmin edilməsi və ÜYT-yə nəzarət.
- Dərmanlarla ÜYT-yə adekvat nəzarət fonunda klinik simptomların yaranması zamanı ritmə nəzarət.
* QT intervalı uzanmış pasiyentlərdə ibutilid istifadə edilmir
a Sotalol proaritmiya riskinin hərtərəfli qiymətləndirilməsini tələb edir.
b Kateter ablasiyası zamanı ağciyər venaları təcrid olunur. Prosedur radiotezlik və ya kriobalon kateterlərinin istifadəsi ilə yerinə yetirilə bilər.
c Birinci sıra müalicə qismində kateter ablasiyası, adətən, ürək çatışmazlığı və taxikardiomiopatiyası olan pasiyentlərdə istifadə olunur.
d Amiodaron – ekstrakardial əlavə təsirlər səbəbindən ikinci seçim preparatıdır.
b Kateter ablasiyası zamanı ağciyər venaları təcrid olunur. Prosedur radiotezlik və ya kriobalon kateterlərinin istifadəsi ilə yerinə yetirilə bilər.
c Birinci sıra müalicə qismində kateter ablasiyası, adətən, ürək çatışmazlığı və taxikardiomiopatiyası olan pasiyentlərdə istifadə olunur.
d Amiodaron – ekstrakardial əlavə təsirlər səbəbindən ikinci seçim preparatıdır.
IC sinifli AƏP-nin β-adrenoblokatorlarla qarşılıqlı təsiri
| PREPARAT | β-adrenoblokatorlarla qarşılıqlı təsiri |
|---|---|
| PROPAFENON | β-blokatorlara bloklayıcı təsir (məsələn, bronxial astmadan əziyyət çəkən pasiyentlərdə istifadə edilməməlidir). |
| LAPPAKONİTİN | Dolayı yolla β-adrenostimulyator kimi təsir edir, kompensasiya üçün beta-blokatorların və ya sotalolun təyin edilməsi tələb olunur. |
| ETASİZİN | β-reseptorlarla qarşılıqlı təsirdə olmur, β-blokatorların təsirini tamamlayır. |
Etasizin® – Avropa istehsalı olan IC sinifli AƏP-dir
- QF tutmalarının müalicəsi üçün ("cibdə tablet")
- Paroksizmal QF, persistəedici QF zamanı sinus ritminin qorunub saxlanılması üçün.
ÜYT-yə təsir etmir, QT intervalına təsir etmir.
β-blokatorlarla yaxşı uyğunlaşır*..
Əlavə vaqolitik təsir hesabına vaqusla əlaqəli ritm pozuntularında effektivdir.
Toksik deyildir.
İstifadəsi qida qəbulundan asılı deyildir.
Etasizinin birinci seçim preparatı olduğu klinik hadisələr
Üzvi patologiyanın olmadığı, simptomlu aritmiya ilə QF olan xəstələrdə,
xüsusilə də AH olan xəstələrdə, yüksək vaqus tonusu zamanı ritmə nəzarət strategiyası kimi.
QF, qulaqcıq taxiaritmiyaları və QT-nin, yəni makro re-entry aritmiyaların birlikdə qeydə alındığı xəstələrdə ritmə nəzarət strategiyası kimi.
Ürəyin üzvi patologiyası mövcud olmadıqda, simptomlu qulaqcıq və mədəcik ekstrasistoliyasının müalicə variantı kimi.
Sinus ritminin saxlanması üçün Etasizin® 50 mq preparatının istifadəsi
Təkrar paroksizmal QF
Tutmanın müalicəsi
İcazə verilən doza:
100 mq (2 tab.) dərhal
100 mq (2 tab.) dərhal
Təsiri təxminən 2,5 saat sonra özünü büruzə verir
Persistəedici QF
Tutmanın müalicəsi
İcazə verilən doza:
100 mq (2 tab.) dərhal
100 mq (2 tab.) dərhal
Təsiri təxminən 2,5 saat sonra özünü büruzə verir
Tutmaların profilaktikası
gündə 100 mq (150 mq)
(1 tab. gündə 2–3 dəfə)
(1 tab. gündə 2–3 dəfə)
Ayrı-ayrı hallarda gündə yalnız 50 mq
Uzun sürən persistəedici QF (1 ildən çox)
Tutmaların profilaktikası
gündə 100 mq (150 mq)
(1 tab. gündə 2–3 dəfə)
(1 tab. gündə 2–3 dəfə)
Ayrı-ayrı hallarda gündə yalnız 50 mq
*β-blokatorlar üçün məhdudiyyətlər istisna olmaqla.
QF — qulaqcıqların fibrilyasiyası.
AƏP — aritmiya əleyhinə preparat.
ÜYT – ürək yığılmalarının tezliyi.
ÜİX – ürəyin işemik xəstəliyi.
AH – arterial hipertenziya.
QT – qulaqcıqların titrəməsi.
SM AF – sol mədəciyin atım fraksiyası.
SMpH – sol mədəciyin patoloji hipertrofiyası.
AFaÜÇ – atım fraksiyasının azalması ilə ürək çatışmazlığı.
AFsÜÇ – atım funksiyasının saxlanılması ilə ürək çatışmazlığı.
AFoÜÇ – orta atım funksiyasının ilə ürək çatışmazlığı.
Aşağıdakı materiallardan götürülmüş məlumatlar əsasında:
- A.V. Tarasov. I sinif aritmiya əleyhinə preparatlar. Seçim nəzəriyyəsi və təcrübəsi. Anamnesis morbi. Yanvar-fevral 2022-ci il.
- Etasizin. Dərman preparatının tibbi istifadəsi üzrə təlimat (içlik vərəqəsi). "Qazaxıstan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Tibbi və Farmasevtik nəzarət Komitəsi" RDM-in Sədrinin Əmri ilə təsdiq edilmişdir. 3. Strelnieks А. Bir qədər ən ən məşhur aritmiya — səyirici aritmiya haqqında, 2012. Doctus, N. 4 (133).
- Strelnieks А. Bir qədər ən ən məşhur aritmiya — səyirici aritmiya haqqında, 2012. Doctus, N. 4 (133).
- Kirchhof P., Benussi S., Kotecha D. et al. 2016 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation developed in collaboration with EACTS. Eur Heart J . 2016 Oct 7;37(38):2893-2962. doi: 10.1093/eurheartj/ehw210.
- Van Gelder I.C., Rienstra M., Bunting K.V. et al. 2024 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation developed in collaboration with the European Association for Cardio-Thoracic Surgery (EACTS). European Heart Journal (2024) 00, 1–101 https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae176.
- Kalējs O., Ērgļa A., Kalēja O. et.al. Klīniskais algoritms Ātriju fibrilācija (https://www.spkc.gov.lv/sites/spkc/files/data_content/11.ar_alg_3_triju_fibrilcija_algoritmi_un_teksts1.pdf).
