Sayt kukilərdən istifadə edir
Saytımız saytın performansını, səmərəliliyini və rahatlığını yaxşılaşdırmaq üçün kukilərdən istifadə edir. Saytdan istifadə etməyə davam etməklə siz kukilərdən istifadə ilə razılaşırsınız Daha ətraflı
Saytımız saytın performansını, səmərəliliyini və rahatlığını yaxşılaşdırmaq üçün kukilərdən istifadə edir. Saytdan istifadə etməyə davam etməklə siz kukilərdən istifadə ilə razılaşırsınız Daha ətraflı
O.N. Girina, N.A. Skarjevskaya
A.A. Boqomolets adına Milli Tibb Universiteti, Kiyev
Açar sözlər: yüksək kardiovaskulyar risk, müalicə, təhlükəsizlik, effektivlik.
XXI əsr — stresslər və həddindən artıq yüklənmələr dövrüdür. Psixoemosional yüklənmələrin fiziki yüklənmələr üzərində üstünlük təşkil etməsi insan populyasiyasında psixi pozuntuların yayılmasının (ABŞ Milli Psixi Sağlamlıq İnstitutunun Epidemioloji Proqramının məlumatlarına əsasən) 32,7% təşkil etməsinə gətirib çıxarır. Müasir dövrümüzün ciddi ümumi tibbi problemlərindən biri uzun müddət xroniki somatik xəstəliklərdən əziyyət çəkən pasiyentlərdə qeyri-psixotik psixi pozuntulardır. Söhbət depressiv spektr pozuntularından (DSP): ağır xəstəliyi müşayiət edən depressiya, təşviş-depressiv, isterik-depressiv, təşviş-hipoxondrik vəziyyətlərdən gedəcək.
Hazırda ümumi tibbi təcrübədə ürək-damar xəstəlikləri ən yüksək yayılma dərəcəsinə malikdir; tətbiqi tibbi biliklərin inkişafı ilə bu xəstəliklər “ləng gedişli”, kəskinləşmə dövrləri ilə proqrediyent xarakter daşıyır. Getdikcə daha çox hallarda həkim qəbuluna ciddi kombinə olunmuş kardiovaskulyar patologiyası olan pasiyentlər müraciət edir. Fiziki ağrının və təngnəfəsliyin tez-tez baş verən epizodları, dərman vasitələrinin daimi qəbul edilmə zərurəti (və onlara çəkilən əhəmiyyətli maddi xərclər), həkimlərdən, çox vaxt isə stasionar tibbi yardımdan “asılılıq”, əmək qabiliyyətinin itirilməsi və sosial aktivliyin kəskin azalması, sağalmazlıq və xoşagəlməz sonlanma təhlükəsi ilə bağlı ağır emosional narahatlıqlar bu pasiyentləri DSP-yə xüsusilə həssas edir. Belə ki, amerikalı tədqiqatçılar ÜİX olan xəstələrdə “böyük” (XBT-10 meyarlarına uyğun olaraq) depressiyanın yayılmasını 15%–20% səviyyəsində qiymətləndirirlər [20].
Depressiya, xüsusilə miokard infarktından (Mİ), aortokoronar şuntlama (AKŞ) əməliyyatından, insultdan sonra, habelə xroniki ürək çatışmazlığı (XÜÇ) zamanı daha çox müşahidə olunur. Pasiyentlərin bu kateqoriyasında “böyük” depressiyanın yayılması təxminən 30% təşkil edir, təşviş və depressiyanın ayrı-ayrı simptomları isə daha yüksək faizlə rast gəlinir [11, 16]. Müşahidə olunan populyasiya baxımından bizə yaxın olan, Rusiyada aparılmış genişmiqyaslı epidemioloji tədqiqatlar göstərmişdir ki, depressiya və təşviş simptomları hipertoniya xəstəliyi (HX), ürəyin işemik xəstəliyi (ÜİX) və XÜÇ olan pasiyentlərin təxminən yarısında mövcuddur [9, 16]. Sübut edilmişdir ki, depressiya simptomları, hətta az ifadə olunmuş dərəcədə belə, ürək-damar hadisələrinin inkişafı və təkrarlanması riskinin artmasına təsir göstərir [17, 19, 21—23]. INTERHEART Study adlı ən iri çoxmərkəzli tədqiqatın nəticələrinə əsasən isə, depressiya və stress öz əhəmiyyətinə görə Mİ-nin inkişafının üçüncü və tam müstəqil risk amilidir [25].
Ağır psixotik patologiyanın, o cümlədən depressiyanın diferensial diaqnostikası və müalicəsi həkim-psixiatrlar tərəfindən aparılır. Pasiyentlərin həkim-psixiatrlara müraciət etmək istəməmələrini nəzərə alaraq, depressiv spektr pozuntularının (DSP) və təşviş vəziyyətlərinin ilkin təzahürlərinin diaqnostikası və müalicəsi ümumi təcrübə həkimləri, habelə somatik patologiyanın müalicəsi ilə məşğul olan həkim-mütəxəssislər tərəfindən həyata keçirilə bilər.
Kardial patologiya zamanı təşviş-depressiv pozun tularının mövcudluğu kompleks müalicədə anksiolitik, təşviş əleyhinə xüsusiyyətləri özündə birləşdirən preparat-ların istifadəsi üçün patogenetik əsas yaradır [12].
Vegetativ, nevrotik, yüngül qeyri-psixotik və təşviş pozuntularının müalicəsi üçün belə preparatlardan biri “Adaptol”dur (mebikar, “Olaynfarm”, Latviya). Preparatın müsbət təsirləri neyrosirkulyator distoniya, HX olan xəstələrdə, infarktdan sonrakı kardiosklerozla birlikdə ÜİX olan xəstələrdə, qeyri-üzvi mənşəli kardialgiyalar zamanı aşkar edilmişdir [3, 5, 6, 8, 15].
Tədqiqatımızın məqsədi yüksək kardial riskli, DSP təzahürlərinin, təşviş hallarının və/və ya vegetativ distoniya sindromunun mövcud olduğu pasiyentlərdə gündüz trankvilizatoru və anksiolitik olan “Adaptol” preparatının kompleks müalicədə istifadəsinin effektivliyini və təhlükəsizliyini müəyyən etmək olmuşdur.
Tədqiqata iki və daha çox əhəmiyyətli kardiovaskulyar risk amilinə malik olan 77 xəstə daxil edilmişdir. Yəni: yaşı 55-dən yuxarı, sübut olunmuş ÜİX-nin mövcudluğu (stenokardiya III—IV FS, keçirilmiş KMİ, AKŞ əməliyyatı, stent əməliyyatı), “hədəf orqanların” zədələnmə əlamətləri ilə müşayiət olunan HX (miokardın hipertrofiyası, keçirilmiş insultlar və ya tranzitor işemik həmlələr, yüksək dərəcəli proteinuriya və ya mikroalbuminuriya), şəkərli diabet (ŞD), dislipidemiya, periferik damarların obliterasiyaedici aterosklerozu.
Bütün pasiyentlərə aşağıdakı sorğu vərəqələrinin suallarını diqqətlə cavablandırmaq təklif olunmuşdur:
Pasiyentlər sorğu vərəqələrini müstəqil şəkildə, cavab variantlarını qohumlar və ya tanışlarla müzakirə etmədən, 20—30 dəqiqəlik dəqiq müəyyən olunmuş vaxt çərçivəsində doldurmuşdular. Test başa çatdıqdan sonra əldə edilən nəticələr məlumatlar bazasına daxil edilmiş və onların sonrakı təhlili elektron rejimdə aparılmışdır. Müayinə olunan pasiyentlərin psixi vəziyyətinin maksimal dəqiqliklə miqdari qiymətləndirilməsini aparmaq üçün hər bir şkala üzrə tövsiyə olunan bal cəmi üzrə sərhəd göstəricilərindən istifadə edilmişdir; bu göstəricilərə çatılması yüngül və ya ağır dərəcəli depressiv pozuntunun mövcudluğunu göstərir [4, 18, 26]. Vegetativ distoniya sindromu Veyn sorğu vərəqəsi üzrə 15 baldan çox toplamış pasiyentlərdə mövcud olmuşdur [4]. Bek şkalası üzrə 12 baldan çox toplayan pasiyentlərdə yüngül dərəcəli depressiv pozuntu, 20 baldan çox toplayan pasiyentlərdə isə ağır dərəcəli depressiv pozuntu qeydə alınmışdır [1, 18]. CES-D şkalası üzrə müvafiq olaraq 18 baldan və 26 baldan yuxarı göstəricilər müəyyən edilmişdir [1, 24]. HADS şkalası depressiya və təşviş əlamətlərinin aşkar edilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur və 2 altşkaladan ibarətdir: A (Anxiety) — təşviş və D (Depression) — depressiya. Hər bir altşkalada ümumi göstəricinin 6 baldan yuxarı olması yüngül (subklinik ifadə olunmuş) təşviş və depressiyanı, 10 baldan yuxarı olması isə ağır (klinik ifadə olunmuş) təşviş və depressiyanı göstərir [1, 26].
Test nəticələrinə əsasən, istifadə etdiyimiz şkalaların heç biri üzrə vegetativ, depressiv və ya təşviş pozuntularının əlamətləri aşkar edilməyən pasiyentlər (belə pasiyentlərin sayı 32 nəfər olmuşdur ki, bu da 41,6% təşkil etmişdir) tədqiqatın növbəti mərhələsindən çıxarılmışdır.
Bir və ya bir neçə şkala üzrə vegetativ və yüngül psixi pozuntuların əlamətləri müşahidə olunan pasiyentlərdə ümumi klinik müayinə aparılmış, standart EKQ qeydə alınmış və təhlil edilmiş, acqarına vəziyyətdə qanın biokimyəvi analizi həyata keçirilmiş və aşağıdakı göstəricilər müəyyən edilmişdir: ümumi bilirubin, kreatinin, sidik cövhəri, ALT, AST, qlükoza, ümumi xolesterin, triqliseridlər, YSLP xolesterini, ASLP xolesterini, ÇASLP xolesterini, AƏ (aterogenlik əmsalı).
Bütün “əsas” kardioloji müalicə dəqiq şəkildə qeydə alınmış və təhlil edilmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, müayinə olunan pasiyentlər seçilmiş dərman müalicəsini müayinədən ən azı iki ay əvvəl və planlaşdırılmış tədqiqat çərçivəsində “Adaptol”un qəbulu müddətində dəyişdirməmişdilər. Bundan sonra bütün pasiyentlər tədqiqat protokolu ilə tanış edilmiş, onlara preparatın qəbulunun məqsədəuyğunluğu, faydası və mümkün əlavə təsirləri izah edilmişdir. Üç pasiyent preparatın qəbulu və özlərində yüngül təşviş və depressiya pozuntularının müalicəsinin zəruriliyi ilə bağlı təqdim etdiyimiz arqumentləri kifayət qədər inandırıcı hesab etmədiklərindən əvvəlcədən “Adaptol”un qəbulundan imtina etmişdir.
42 pasiyentdən bu tədqiqatda iştirak üçün şifahi razılıq alınmış və onlara “Adaptol” preparatı (“Olaynfarm”, Latviya) gündə iki dəfə (səhər və axşam) 500 mq dozada, qida qəbulundan asılı olmayaraq, iki ay müddətinə daxilə təyin edilmişdir. Pasiyentlərə preparatın qəbulu sxemindən bütün kənarlaşmaların, yaranan əlavə təsirlərin və digər arzuolunmaz halların gündəlikdə qeyd olunmasının zəruriliyi izah edilmişdir.
“Adaptol”un iki aylıq qəbulu dövrünün sonunda pasiyentlər təkrar müayinədən keçirilmişdir: onlar eyni rejimdə və eyni həcmdə psixometrik şkalaları doldurmuş, ümumi klinik müayinədən, EKQ və qanın biokimyəvi göstəricilərinin analizindən keçmişdir.
Nəticələrin statistik işlənilməsi EXCEL tətbiqi proqramlar paketindən istifadə edilməklə, Styudentin t-meyarından, göstəricilərin qeyri-parametrik paylanması zamanı isə Vilkokson meyarından istifadə olunmaqla aparılmışdır.
Tədqiqata iki və ya daha çox kardiovaskulyar risk amilinə malik olan 42 pasiyent daxil edilmişdir. Onlardan 30-u kişi, 12-si qadın olmuşdur. Orta yaş 68,5 ± 0,9 il təşkil etmişdir. II FS və daha yuxarı dərəcəli stenokardiya 39 pasiyentdə müşahidə edilmişdir ki, bu da 92,9% təşkil etmişdir. Müalicə qrupundakı 30 pasiyentin (71,4%) anamnezində keçirilmiş KMİ olmuş, 8 pasiyentdə (19%) isə təkrar Mİ baş vermişdir. İstənilən dərəcəli XÜÇ 40 pasiyentdə (95,2%) qeydə alınmışdır. 2-ci və daha yuxarı dərəcəli XÜÇ-nin simptomları 42 pasiyentdən 14-də müşahidə olunmuşdur ki, bu da 33,3% təşkil etmişdir. Tədqiqatın başlanmasına qədər HX diaqnozu 39 pasiyentə qoyulmuşdur ki, bu da 92,9% təşkil etmişdir. Müayinə olunan pasiyentlərdə HX-nin bu qədər yüksək rastgəlmə tezliyi onun əsas ağırlaşması olan beyin insultunun tezliyinə təsir göstərməyə bilməzdi. Belə ki, aktiv müalicə qrupunda olan 12 nəfər beyin insultu keçirmişdir ki, bu da 28,6% təşkil etmişdir. Simptomatika və obyektiv müayinə metodlarının məlumatları 11 nəfərdə aşağı ətraf damarlarının obliterasiyaedici aterosklerozunu (26,2%) göstərmişdir. Pasiyentlərimizin təxminən üçdə birinə (12 nəfər, 28,6%) əvvəllər əlverişsiz nəticələr üçün ciddi və müstəqil risk amili olan ŞD diaqnozu qoyulmuşdur. Bu xəstələr müayinəmizdən xeyli müddət əvvəl peroral şəkərazaldıcı müalicə və ya insulinlə müalicə qəbul etmişdir. ÜİX-nin proqressivləşməsi və ciddi ağırlaşmaların inkişafı üçün digər risk amilləri də mövcud olmuşdur, o cümlədən: bədən kütlə indeksi (orta göstərici 29,4 ± 0,6), siqaret çəkmə (9 nəfər, 21,4%), dislipidemiya və hiperxolesterinemiya.
Tərəfimizdən seçilmiş qrupdakı pasiyentlərin xəstəliyinin ağırlığını xarakterizə edən digər göstərici onlara aparılan kardioloji müalicədir. Belə ki, 37 pasiyent (88,1%) uzun müddət beta-adrenoblokatorlar (əksər hallarda selektiv, uzunmüddətli təsirə malik) qəbul etmişdir. 39 xəstədə (92,9%) AÇF inhibitorlarının və ya angiotenzin II reseptorlarının blokatorlarının təyin edilməsi üçün göstərişlər mövcud olmuş və pasiyentlər onları uzun müddət qəbul etmişdir. Sidikqovucu vasitələr və nitrat preparatları eyni sayda xəstəyə — 17 nəfərə (40,5%), kalsium antaqonistləri 13 xəstəyə (31%) təyin edilmiş, aspirin isə 36 nəfərdə (85,7%) istifadə olunmuşdur. Statinlərin uzunmüddətli istifadəsinin tezliyi də kifayət qədər yüksək olmuşdur — 22 pasiyent, bu da 52,4% təşkil etmişdir.
Yuxarıda təsvir olunan ürək-damar və metabolik patologiya, eləcə də onun aktiv müalicəsi fonunda müayinə olunan pasiyentlərdə vegetativ distoniya sindromunun əlamətləri kifayət qədər tez-tez aşkar edilmişdir (Veyn sorğu vərəqəsinə əsasən). Belə ki, tədqiqatın başlanmasına qədər 42 pasiyentdən 34-də (81%) balların cəmi 15-i keçmişdir. Bu göstəricinin başlanğıc orta qiyməti (31,5 ± 2,6) bal təşkil etmişdir. Əsas kardioloji müalicə ilə kompleks şəkildə “Adaptol”un uzunmüddətli istifadəsi Veyn sorğu vərəqəsi üzrə bal cəminin orta qiymətinin 21,7 ± 2,1 baladək əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına (p < 0,05) gətirib çıxarmış, vegetativ distoniya əlamətləri olan pasiyentlərin sayı isə 20-yə (47,6%) qədər azalmışdır. “Adaptol”un vegetativ disfunksiyanın xarici təzahürlərə belə müsbət təsiri digər müəlliflər tərəfindən də
Cədvəl 1. “Adaptol” ilə müalicəyə qədər və müalicədən sonra psixometrik şkalaların göstəricilərinin dinamikası
| Göstərici | Müalicəyə qədər | Müalicədən sonra | Fərqlərin etibarlılığı, P |
| Veyn sorğu vərəqəsi | |||
| Yüngül dərəcəli pozulmalar | 34 (81%) | 20 (47,6%) | < 0,05 |
| Xalların orta qiyməti | 31,5 ± 2,6 | 21,7 ± 2,1 | < 0,05 |
| Bek şkalası | |||
| Yüngül dərəcəli pozulmalar | 19 (45,2%) | 12 (28,6%) | MY |
| Xalların orta qiyməti | 12,3 ± 1,3 | 10,1 ± 1,2 | MY |
| CES-D şkalası | |||
| Yüngül dərəcəli pozulmalar | 15 (35,7%) | 6 (14,3%) | < 0,05 |
| Xalların orta qiyməti | 16,2 ± 1,2 | 13,4 ± 1,2 | < 0,05 |
| HADS şkalası | |||
| Yüngül dərəcəli depressiyalar | 34 (81%) | 32 (76,2%) | MY |
| Xalların orta qiyməti | 8,6 ± 0,6 | 7,6 ± 0,6 | MY |
| Yüngül dərəcəli təşvişlər | 19 (45,2%) | 9 (21,4%) | < 0,05 |
| Xalların orta qiyməti | 5,7 ± 0,5 | 3,9 ± 0,5 | < 0,05 |
| Bütün şkalaların göstəricilərinin cəmi | |||
| Yüngül dərəcəli pozulmalar | 121 (57,6%) | 79 (37,6%) | < 0,05 |
təsvir edilmişdir [7, 10, 13, 14] və ürəkdöyünmə hissinin, tərləmənin, oyanıqlığın, ağlağanlığın və s. azalması ilə özünü büruzə verir. Bek sorğu vərəqəsinin əldə edilmiş məlumatlarını təhlil edərkən, “Adaptol” ilə müalicədən sonra yüngül dərəcəli depressiv pozuntuların aşkarlanma tezliyində statistik cəhətdən etibarlı fərq əldə edilməmişdir (baxmayaraq ki, orta balın 12,3 ± 1,3-dən 10,1 ± 1,2-yə enməsi, həmçinin depressiya simptomları olan pasiyentlərin sayının 19 nəfərdən 12 nəfərədək azalması müşahidə olunmuşdur). Digər şkala (CES-D) “Adaptol” ilə uzunmüddətli müalicənin yüngül dərəcəli DSP təzahürlərinin qeydiyyat tezliyinə əhəmiyyətli təsirini aşkar etmişdir: belə ki, müalicəyə qədər bu pozuntular 15 pasiyentdə (35,7%), preparatın qəbulundan sonra isə 6 pasiyentdə (14,3%) qeydə alınmışdır, P < 0,05. Eyni istiqamətli fərqlər CES-D şkalası üzrə müalicədən əvvəl və sonra orta balın müqayisəsi zamanı da müşahidə olunmuşdur (müvafiq olaraq 16,2 ± 1,2 və 13,4 ± 1,2 bal, P < 0,05). HADS şkalası da “Adaptol” ilə uzunmüddətli müalicənin yüngül dərəcəli təşviş təzahürlərinin şiddətinə müsbət təsirini nümayiş etdirmişdir: müalicəyə qədər bu pozuntular 19 pasiyentdə (45,2%), preparatın qəbulundan sonra isə 9 pasiyentdə (21,4%) qeydə alınmışdır, P < 0,05; müalicədən əvvəl və sonra orta bal müvafiq olaraq 5,7 ± 0,5 və 3,9 ± 0,5 bal təşkil etmişdir, P < 0,05 (cədvəl 1). Hər bir psixometrik şkalanın DSP və təşviş vəziyyətlərinin müəyyən simptom və təzahürlərinin aşkarlanmasında özünəməxsus üstünlüklərə malik olduğunu nəzərə alaraq, biz istifadə olunan bütün şkalaların “keyfiyyət göstəricisini”, yəni ən azı yüngül dərəcədə ifadə olunmuş pozuntu təzahürlərinin mövcudluğunu birləşdirməyi məqsədəuyğun hesab etdik. Belə ki, “Adaptol” ilə müalicəyə qədər bu şərti inteqral göstərici 121 bal təşkil etmiş, müalicədən sonra isə 79 bala enmişdir; fərq statistik cəhətdən etibarlıdır (P = 0,032). Beləliklə, əldə etdiyimiz məlumatlar adekvat kardiotrop müalicə fonunda gündüz trankvilizatoru olan “Adaptol” ilə uzunmüddətli (iki aya qədər) müalicənin yüksək kardiovaskulyar riskli pasiyentlərin psixi sferasının vəziyyətinə müsbət təsir göstərdiyini sübut edir. Göstərilən müalicədən sonra vegetativ distoniya sindromu təzahürlərinin tezliyinin (Veyn sorğu vərəqəsinə görə) etibarlı dərəcədə, yüngül dərəcəli DSP simptomlarının (CES-D şkalasına görə) və təşvişin (HADS şkalasına görə) tezliyinin statistik cəhətdən əhəmiyyətli dərəcədə azaldığı göstərilmişdir.
Biz anlayırdıq ki, balların cəmi ilə ifadə olunan test nəticəsi yalnız psixi pozuntunun ayrı-ayrı simptomlarının ümumi sayını və şiddət dərəcəsini əks etdirir. Aparılan testlər kifayət qədər təxmini və qismən subyektiv qiymətləndirmədir və psixi pozuntunun bütün simptomlar məcmusunu onların diaqnostik əhəmiyyəti ilə birlikdə nəzərə alan klinik diaqnoza bərabər tutula bilməz. Təcrübədə subyektiv metodikalar həm depressiyaların ilkin diaqnostikası, həm də mütəxəssis konsultasiyasına ehtiyacı olan xəstələrin seçilməsi üçün istifadə olunur. Tədqiqatımızın nəticələri göstərmişdir ki, istifadə etdiyimiz şkalalar aparılan dərman korreksiyasının yüngül psixi pozuntular zamanı qiymətləndirilməsi üçün də kifayət qədər effektiv şəkildə istifadə oluna bilər.
Müasir yüksək effektiv dərman vasitələrinin istifadəsi onların birgə istifadəsinin təhlükəsizliyinə ciddi nəzarət olunmasını tələb edir. Lakin “Adaptol”un 60 %-ə qədərinin plazmada birləşməmiş vəziyyətdə olması, orqanizmdə yığılmaması və metabolizə olunmaması, həmçinin sutka ərzində tam şəkildə sidiklə xaric edilməsi nəzərə alındıqda, onun digər kardiotrop vasitələrlə birgə istifadəsinin
Cədvəl 2. “Adaptol” ilə müalicədən əvvəl və sonra xəstələrdə qanın biokimyəvi göstəriciləri
| Göstərici | Müalicəyə qədər | Müalicədən sonra | P |
| Ümumi bilirubin, mkmol/l | 12,3 ± 0,5 | 11,6 ± 0,6 | MY |
| Kreatinin, mkmol/l | 89,6 ± 3,2 | 94,4 ± 3,7 | MY |
| Kreatinin klirensi, mkmol/dəq | 81,7 ± 3,9 | 78,6 ± 4,2 | MY |
| Sidik cövhəri, mmol/l | 4,5 ± 0,2 | 4,8 ± 0,2 | MY |
| ALT, Vah/l | 28,8 ± 1,3 | 31,9 ± 2,9 | MY |
| AST, Vah/l | 28,1 ± 2,6 | 26,3 ± 2,4 | MY |
| Qanda qlükoza, mmol/l | 6,3 ± 0,3 | 6,4 ± 0,3 | MY |
| Ümumi xolesterin, mmol/l | 5,2 ± 0,2 | 5,4 ± 0,2 | MY |
| Triqliseridlər, mmol/l | 1,6 ± 0,1 | 1,7 ± 0,1 | MY |
| YSLP XS, mmol/l | 1,3 ± 0,0 | 1,3 ± 0,0 | MY |
| ASLP XS, mmol/l | 3,2 ± 0,2 | 3,2 ± 0,2 | MY |
| ÇASLP XS, mmol/l | 0,7 ± 0,1 | 0,8 ± 0,1 | MY |
| Aterogenlik əmsalı | 1,6 ± 0,1 | 1,7 ± 0,1 | MY |
kifayət qədər təhlükəsiz profilə malik olduğunu ehtimal etmək olar. Bunun təsdiqi “Adaptol” ilə müalicə kursundan əvvəl və sonra qanın biokimyəvi müayinəsinin əsas göstəricilərinin müqayisəsi zamanı əldə edilmişdir (cədvəl 2). Aparılmış müalicə kursu pasiyentlərimizin qaraciyər sınaqlarının göstəricilərini dəyişdirməmişdir. Əsas meyarlar — qanda kreatininin səviyyəsi, onun klirensi və sidik cövhərinin səviyyəsinə görə böyrəklərin ekskretor funksiyasında da dəyişikliklər qeydə alınmamışdır. “Adaptol”un uzunmüddətli qəbulu qlikemiyaya, həmçinin triqliseridlərin, xolesterinin və onun fraksiyalarının mübadiləsinə etibarlı təsir göstərməmişdir. Burada onu da qeyd etmək lazımdır ki, bütün tədqiqat müddəti ərzində yalnız bir pasiyent qarın nahiyəsində diskomfortun artmasını qeyd etmiş və bunu preparatın qəbulu ilə əlaqələndirmişdir. Lakin preparatın qəbulu 3 gün müddətinə dayandırıldıqdan sonra yenidən bərpa edilmiş və mədə-bağırsaq pozuntuları təkrarlanmamışdır. Pasiyentlərin “Adaptol”un qəbulu ilə bağlı ən çox bildirdikləri irad tabletin acı dadı olmuşdur ki, bu da heç bir sonrakı təsir buraxmamışdır. Bu isə tibbi problemdən daha çox farmakoloji problem hesab edilə bilər.
