Ekzogen xolin və insult riskləri

Ekzogen xolin və insult riskləri: xolin donatorları niyə həmişə təhlükəsiz deyillər və asetilxolinin fizioloji modulyasiyası (Neyromidin®) insultdan sonra bərpanı necə yaxşılaşdırır

İnsult dünyada tezliyinə görə ölümün ikinci səbəbidir¹

Son 30 il ərzində aşağıdakılar artmışdır¹:

Xolin nə vaxt artıq faydalı olmur: “beyin üçün qida əlavələrinin” əks tərəfi

Ekzogen xolin demensiyanın və xolinergik sistemin disfunksiyasının profilaktikası məqsədilə, qida əlavələri, məsələn, L-alfa-qliserilfosforilxolin şəklində təyin olunur.

Xolin orqanizmə daxil olduqda bağırsaq mikroflorasının iştirakı ilə trimetilaminoksidə (TMAO) sintez olunur.

TMAO metabolitinin təhlükəsi nədədir²?

Köpüklü hüceyrələrin yaranmasını və aterosklerotik piləklərin böyüməsini gücləndirir

Endotelial disfunksiyanın — endotelin iltihabının səbəblərindən biridir

Trombositlərin aqreqasiyasını və işemik insult riskini artırır

L-alfa-qliserilfosforilxolin (xolin alfosserat): elm ekzogen xolinin qəbulu ilə bağlı nə deyir³

12 milyondan çox insanın iştirak etdiyi 10 illik kohort tədqiqatının nəticələri aşağıdakıları göstərmişdir³:

Damar riski olan pasiyentlərə xolin donatorlarının təyin edilməsi metabolik xüsusiyyətlər və bağırsaq mikrobiotasının tərkibi nəzərə alınmaqla fərdiləşdirilmiş yanaşma tələb edir; yüksək dozalı xolin tərkibli preparatların və BFMQƏ-lərin nəzarətsiz istifadəsindən çəkinmək lazımdır.

İnsult keçirmiş pasiyentlər üçün xolinergik tənzimləmənin hansı təhlükəsiz dəstəyi seçilməlidir?

Asetilxolin muskarin və nikotin reseptorları, xüsusilə də, α7-nAChR vasitəsilə hüceyrədaxili siqnal kaskadlarını aktivləşdirir ki, bunlar da BDNF geninin transkripsiyasını işə salırlar⁵.

Asetilxolinesterazanın geri dönən inhibitoru olan Neyromidin® (ipidakrin) onun parçalanmasını bloklayaraq sinapslarda endogen asetilxolinin konsentrasiyasını artırır¹¹.

İnsultdan sonra funksiyaların bərpasının aktual strategiyası

Karotid hövzəsinin işemik insultu olan pasiyentlərin daxil edildiyi randomizə olunmuş tədqiqatda Neyromidin® preparatının standart müalicəyə əlavə edilməsi nəzarət qrupu ilə müqayisədə nevroloji funksiyaların daha nəzərə çarpan dərəcədə bərpasına kömək etmişdir. Preparat yaxşı keçirilmiş, əlavə təsirlər qeydə alınmamışdır⁹.

Müalicənin effektivliyinin ümumi qiymətləndirilməsi

Neyromidin® preparatı ilə müalicə zamanı nevroloji simptomatikanın şiddətinin tədricən azalması müşahidə olunmuş və insultdan sonra 80-ci gündə SİŞ üzrə nevroloji status orta hesabla 22% yaxşılaşmışdır. İnsultun ağırlıq dərəcəsi yüngül səviyyəyə uyğun olmağa başlamışdır.

Yalnız əsas müalicə qəbul edən pasiyentlərin dinamikası qiymətləndirildikdə isə, ilkin səviyyə ilə müalicənin başlanmasından 80 gün sonrakı səviyyə arasında statistik cəhətdən əhəmiyyətli fərqlər aşkar edilməmişdir.

İnsultun kəskin dövründə Neyromidin® preparatının təyin olunma sxemi^10,11

14 gün ərzində: 15 mq/ml məhlul gündə 2 dəfə 1 ml olmaqla əzələ daxilinə

Daha sonra müalicə tablet formasına keçidlə davam etdirilir: gündə 40 mq (gündə 2 dəfə 1 tablet) 45–90 gün müddətində

İnsultun kəskin dövründə Neyromidin® preparatı yalnız pasiyentin vəziyyəti sabitləşdikdən sonra əsas müalicəyə daxil edilir.

TMAO — trimetilaminoksid, TMA — trimetilamin, α-GPC — L-alfa-qliserilfosforilxolin,

BFMQƏ — bioloji fəallığa malik qida əlavəsi, BDNF (brain-derived neurotrophic factor) — beyinin neyrotrofik faktorunun zülalı, MSS — mərkəzi sinir sistemi, PNS — periferik sinir sistemi, SİŞ — Skandinaviya insult şkalası.

Mənbələr:

• GBD 2019 Stroke Collaborators. “Global, regional, and national burden of stroke and its risk factors, 1990–2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019.” Lancet Neurol., vol. 20, 2021, pp. 795–820. Published Online September 3, 2021. doi: 10.1016/S1474-4422(21)00252-0
• Zhu Y. et al. Gut microbiota in atherosclerosis: focus on trimethylamine N-oxide. APMIS, 2020; 128(5):353-366. DOI: 10.1111/apm.13038 JAMA Netw Open Published Online: November 24, 2021;4;(11):e2136008. doi:10.1001/jamanetworkopen.2021.36008
• Lee G, Choi S, Chang J, Choi D, Son JS, Kim K, Kim SM, Jeong S, Park SM. Association of L-α Glycerylphosphorylcholine With Subsequent Stroke Risk After 10 Years. JAMA Netw Open. 2021 Nov 1;4(11):e2136008. doi: 10.1001/jamanetworkopen.2021.36008. PMID: 34817582; PMCID: PMC8613599.
• Otokita S. et al. Impact of rehabilitation start time on functional outcomes after stroke. Journal of Rehabilitation Medicine. 2021; 53(1): jrm00145. doi: 10.2340/16501977-2775
• Liu Yi et al. Early Rehabilitation after Acute Stroke: The Golden Recovery Period. Acta Neurologica Taiwanica, 2022.
• Aşağıdakı materiallar üzrə uyğunlaşdırılıb: Bernhardt J., Hayward K.S., Kwakkel G. et al. Agreed definitions and a shared vision for new standards in stroke recovery research: The Stroke Recovery and Rehabilitation Roundtable Taskforce. International Journal of Stroke. 2017; 12(5): 444–450. doi: 10.1177/1747493017711816
• Fernandes C.C. et al. Postsynaptic action of brain-derived neurotrophic factor attenuates alpha7 nicotinic acetylcholine receptor-mediated responses in hippocampal interneurons. Journal of Neuroscience. 2008; 28(21):5611–8. doi: 10.1523/JNEUROSCI.5378-07.2008 PMID: 18495895; PMCID: PMC6670615
• Bathina S., Undurti N.D. Brain-derived neurotrophic factor and its clinical implications. Archives of Medical Science. 2015; 11(6):1164–78. doi: 10.5114/aoms.2015.56342
• Maximova M.Yu. et al. Neyromidin in ischemic stroke. Journal of Neurology and Psychiatry. 2013; 3. Д. Амулин И. В. с соавт. Нейромидин® в клинической практике. 2-е изд., перераб. и доп. — М.: ООО «Медицинское информационное агентство», 2016. — 60 стр. ISBN 978-5-8948-1942-6.
• Neyromidin® dərman vasitəsinin tibbi istifadə təlimatı.